Hargeysa
(Jam)- Wasiirka Degaanka iyo Horumarinta
Reer-miyiga Md. Fu’aad Aadan Cadde, ayaa
markii u horreysay si rasmi ah shaaca
uga qaaday in xukuumadda Somaliland
aanay haba yaraatee waxba u qaban
bulshada ku nool Gobolka Sool oo dhowaan
gacanteeda galay.
Md. Fu’aad Aadan Cadde
oo u warramayey shalay telefishanka
madaxbannaan ee Somaliland Space
Channel, waxa uu caddeeyey in waxa qudha
ee reer Sool loo qabtay ay tahay askari
haystay oo midkale loogu beddelay, balse
aan haba yaraatee waxba laga qaban
adeegyada bulshada iyo biyihii macaanaa
ee Madaxweynuhu ugu ballanqaaday, iyadoo
lacagihii taakulaynta ee loogu
talogalayna waxba aan ilaa iminka laga
gaadhsiin.
Waxa kale oo Wasiirku
si kulul uga hadlay tallaabada
Madaxweyne Rayaale ku magacaabay
gobollada cuusb oo uu ku tilmaamay mid
loogu talogalay in doorashooyinka lagu
galo, isla markaana dadkii qabiilooyin
loogu qaybiyey.
Md. Fu’aad Aadan Cadde
isagoo ka hadlayey xaaladda Gobolka Sool
waxa uu yidhi; “Madaxweyne-ku-xigeenkii
iyo wasiirradii hadda Laascaanood ayey
joogaan, laakiin runtu waxa weeye
Laascaanood wixii la rabay in loo qabto
looma qaban. Annagu markii aannu tagnay
waxaannu dadka u ballanqaadnay
wasiirradayadii meesha [Sool] u dhashay
saddex bilood haddii nala sugo wax kasta
waa la qabanayaa – dugsiyadii baa wax
laga qabanayaa, caafimaadkii baa wax
laga qabanayaa, biyo macaan baa laydiin
gelinayaa – iminkana muddo badan ayaa ka
soo wareegtay wax allaale wax loo
qabtayna reer Laascaanood ma jirto.
Madaxweynuhu waxa uu
hadal hayaa inuu biyo macaan geliyo,
laakiin hadduu isagu rabo in uu biyo
macaan geliyo hay’adihii kale maxaa
loogu diri waayey. Hal dugsi sare ayaa
Laascaanood ku yaal, hal xannaano ayey
leedahay, hal cusbitaal oo yar bay
leedahay oo Ingiriiskii ka tegay, maxay
iminka hay’adihii dawladdu wax uga qaban
waayeen, maxaa loogu diri waayey.
Maahmaah Soomaaliyeed baa odhanaysa,
dibigii Wardheer dhegihiisuna waxba ma
maqlaan, indhihiisuna waxsan ma arkaan.
Iminka berritaa la aroorinayaa dibadda,
waagii baa baryaya oo cid la hadal
hayaaba ma jirto. Markaa Sool askari,
askari beddelay baa jooga; kii Harti baa
meesha laga eryey oo mid huwan ah oo
Isaaq iyo Gadabuursi ah baa tegay,
markaa askari, askari beddelanaya dadka
ma anfacayaan ee waxay ahayd in wax loo
qabto, waxaanad moodaa in aanay weli
baahidii halkani dhammaan, Somaliland-na
nin wax uu u baahan yahay aad ka bariday
ka heli maysid.”
Wasiirka oo la
weydiiyey su’aal ahayd; dadka Gobolka
Sool waa dad wanaagsan, markaa in
ilaalintooda dabagal lagu sameeyo oo la
daryeelo miyaanay ahayn. Su’aashaan waxa
uu Md. Fu’aad Aadan Cadde kaga jawaabay;
“Waxaan anigu aaminsanahay Somaliland in
dani ugu jirto reer Sool, reer Awdal iyo
reer Togdheer iyo cid walba in cid walba
reer Somaliland noqoto oo waddanka dani
ugu jirtaa. Waxaan aaminsanahay dadkana
in dani ugu jirto in ay noqdaan
Somaliland, dadkana dan baa ugu jirta,
dalkana dan baa ugu jirta, laakiin waa
in la arkaa dadkii iyo dawladdii.”
Waxa kale oo Md.
Fu’aad la su’aalay sida uu arko
gobollada cusub ee Madaxweyne Rayaale
dhowaan magacaabay, waxaannu ku yidhi;
“Wallaahi; horta dad baa loo sameeyey oo
ka horiman mayno oo cidina ku dhici
wayday in ay tidhaahdo gobolladaasi way
xun yihiin oo nin waliba wuxuu is-yidhi,
weliba foodkii baa soo dhow oo haddaad
iminka gobolkaa diido ama ka hadasho
dadkii baa ku nacaya oo waxa ahmiyadda
la saaray doorashada soo socota, laakiin
waxaan aaminsanahay in dadkii qabiil loo
kala soocay oo si toos ah qabiil loogu
kala soocay.
Caynabo oo kale marka
halkaa laga sameeyey dee Habar/jeclo
lays israaciyey, Dhulbahante meel gaar
ah ayaa lagaga tegay. Sida oo kale tan
laga sameeyey Awdal oo wixii waxa loo
kala sameeyey qabiilo. Iminka qoladii
Ciise waxay aamisan yihiin in iyagana
loo sameeyey Salal, markaa anigu waxaan
aamisanahay in dalkii qabiilo loo kala
qaybiyey.”
Ugu dambayntii
Wasiirka Degaanka oo la weydiiyey
taakulayntii tirada badnayd ee loogu
talogalay Gobolka Sool sida ay dadka u
gaadheen ee wax loogu qabtay, waxa uu ku
jawaabay; “Waxaan la yaabahay habartaad
aragto ee Isaaqba waxay ku odhanaysaa
waxayagii waxa loo diray Laascaanood,
wax allaale waxaannu aragnayna ma jirto,
waxaanse u malaynayaa in la hayo, 2%-ka
cashuurahana waxaan u malaynayaa in
Madaxweynuhu hayo, wixii shacbiga laga
soo ururiyeyna in Madaxweyne-ku-xigeenku
hayo, waxan ay dawladdu ku yaboohdayna
wax qarsoon maaha oo waa la baahiyey
waana $270 kun oo dollar oo la
qayb-qaybiyey oo Sanaag ugu badan tahay
oo ah gobolka ugu weyn oo leh $70 kun,
Sool oo kale $40 kun bay leedahay,
markaa waxaan moodayey in waxa la
ururiyey $270 kun ka badan tahay, xataa
haddii ay taakulayntii tahay oo dawladdu
sideeda ugu deeqin, markaa weli dadkaa
wax gaadhay gebi ahaanba ma jirto,” ayuu
yidhi Md. Fu’aad Aadan Cadde.